Salınım yapan bölüm en büyük genliği ile hareket ettiğinde bükülgen kablonun yanal hareketleri en az olacak şekilde yerleştirilir.
Bükülgen kablo aşağıdaki çizelgede verilen kuvvetleri sağlayacak bir ağırlıkla yüklenir.
| Tercih Edilen Beyan Akımı A | Kuvvet N | |
| Seri I | Seri II |
|
|
16 32 |
20 30 |
20 25 |
İletkenler arasındaki gerilim beyan gerilimi iken fiş – prizin beyan akımına eşit bir akım iletkenlerden geçirilir.
Salınım yapan bölüm arkaya ve öne 90 o ‘ lik açı yapacak biçimde ( düşeyin herbir tarafına 45 o ) hareket ettirilir. Bükme işlemi dakikada 60 defa olmak üzere bükme sayısı 20.000 olmalıdır.
Deneyden sonra numunelerde bu standart anlamında bir hasar görülmemelidir.
Bir bükme öne veya arkaya bir harekettir.
Vurucu eleman 20 N’luk kuvvet uygulayacak durumdadır.
Numune mormal kullanımdaki gibi rijit bir mesnede monte edilir. Kablo girişleri açık bırakılır , kapakları ve mahfazaları tespit edilen vidalar ÇİZELGE XIV’DE verilen momentlerin 2/3’ü ile sıkıştırılır.
Zayıf oldukları varsayılan bütün noktalara 3 darbe uygulanır.
Deneyden sonra numunelerde bu standarttaki anlamda bir hasar görülmemeli özel olarak gerilimli bölümler erişilebilir duruma geçmemeli ve mahfazada çıplak gözle görülebilen çatlaklar meydana gelmemelidir.
| ÇİZELGE XIV | ||||
| Metrik Standart Değerler |
Dış Anma Çapı d mm | Moment N.m | ||
| I |
II |
III | ||
| 2,5 | d <= 2,8 | 0,2 | 0,4 | 0,4 |
| 3,0 | 2,8 < d <= 3,0 | 0,25 |
0,5 |
0,5 |
| - | 3,0 < d <= 3,2 | 0,3 | 0,6 | 0,6 |
| 3,5 | 3,2 < d <= 3,6 | 0,4 | 0,8 | 0,8 |
| 4,0 | 3,6 < d <= 4,1 | 0,7 | 1,2 | 1,2 |
| 4,5 | 4,1 < d <= 4,7 | 0,8 | 1,8 | 1,8 |
| 5,0 | 4,7 < d <= 5,3 | 0,8 | 2,0 | 2,0 |
| 6,0 | 5,3 < d <= 6,0 | 1,2 | 2,5 | 3,0 |
| 8,0 | 6,0 < d <= 8,0 | 2,5 | 3,5 | 6,0 |
| 10,0 | 8,0 < d <= 10,0 | - | 4,0 | 10,0 |
| 12,0 | 10,0 < d <= 12,0 | - | - | 14,0 |
| 14,0 | 12,0 < d <= 15,0 | - | - | 19,0 |
| 16,0 | 15,0 < d <= 20,0 | - | - | 25,0 |
| 20,0 | 20,0 < d <= 24,0 | - | - | 36,0 |
| 24,0 | 24,0 < d | - | - | 50,0 |
Sökülebilir fiş-prizlerin kablo iletkenleri bağlantı uçlarına sokulur, bağlantı ucu vidaları iletkenin kolayca yer değiştirmesini engelleyebilecek kadar sıkılır.
Kablo tutucuları normal şekilde kullanılır, sıkıştırma vidaları aşağıdaki çizelgede verilen momentlerin 2/3’üne eşit bir moment ile sıkılır. Numunenin varsa kablo sıkıştırma salmastraları takılı konumda ve bileşen parçaları tam olarak yerine yerleştirilip tekrar montajından sonra kablonun numune içine önemsenecek miktarda itilmesi mümkün olmalıdır. Numune deney cihazına kablonun numuneye girdiği yerdeki ekseni düşey durumda olacak biçimde tespit edilir.
Bundan sonra kabloya aşağıdaki çizelgede belirtilen çekme kuvveti 100 defa uygulanmalıdır. Her bir çekme 1 saniye süre ile sarsıntısız uygulanır.
Hemen sonra kabloya 1 dakika süre ile aşağıda belirtilen burma momenti uygulanır.
| FİŞ-PRİZİN BEYAN AKIMI SERİ I/II AMPER |
ÇEKME KUVVETİ N |
BURMA MOMENTİ Nm. |
|
16/20 |
80 |
0,350 |
|
32/30 |
100 |
0,425 |
|
63/60 |
120 |
0,800 |
|
125/100 |
200 |
1,500 |
|
250/200 |
300 |
3,000 |
Deney süresince kablo hasarlanmamalıdır.
Deneyden sonra kablo 2 mm’den fazla yer değiştirmemelidir.
Sökülebilen fiş-prizlede iletkenin uçları bağlantı uçları içinde dikkati çekecek kadar oynamamalı sökülemeyen fiş-prizlerde elektrik bağlantılarında kesinti olmamalıdır.
Kablonun; uzunluğuna yer değiştirmesinin ölçülmesi için çekme uygulanan kabloya deneylerin başlamasından önce numuneden veya kablo tutucudan yaklaşık 2 cm. uzağa bir işaret konulmalıdır. Sökülemeyen fiş-priz durumunda numunenin nihayet ucu belli değil ise numunenin gövdesi üzerine bir işaret daha konulmalıdır.
Deneylerden sonra kablonun üzerindeki işaretin numuneye veya kablo tutucuya göre yer değiştirmesi ölçülür.
Bu kurala uygunluk ortam havası ile aynı bileşimde ve basınçta bir atmosferde yapılan hızlandırılmış yaşlandırma deneyi ile doğrulanır.
Numuneler tabii dolaşım ile havalanan bir etüv içinde serbestçe asılmalıdır.yaşlandırma deneyi boyunca etüv sıcaklığı ve deney süresi aşağıdaki tabloda verilmiştir.
| MALZEME |
SICAKLIK |
SÜRE |
|
LASTİK |
(70± 2) ° C |
10 GÜN (240 SAAT) |
|
TERMOPLASTİK |
(80 ± 2) ° C |
7 GÜN (168 SAAT) |
Numuneler yaklaşık oda sıcaklığına kadar soğumaya bırakıldıktan sonra , numunelerde çıplak gözle görülebilen çatlaklıklar görülmemeli malzeme yapışkan ve yağlı duruma gelmemelidir.
Deneyden sonra numunelerde bu standarta uyumsuzluğa yol açacak bir hasar görülmemelidir.
Kuşku durumunda malzemenin yapışkan hale geldiğinin anlaşılabilmesi için numune bir terazinin kefesine konulmalı ve diğer kefeye de numune kütlesinden 500 g. Fazla olan bir kütle konulmalıdır. Üzerine seyrek dokunmuş kuru bir bez parçası kaplanmış olan işaret parmağı ile numuneye bastırılarak terazi dengeye getirilmelidir.Deneyde numune beze yapışmamalı ve numune üzerinde bez izleri kalmamalıdır.
Elektrikle ısıtılan bir etüvün kullanılması tavsiye edilir.
Tabii dolaşım etüv duvarlarına açılacak deliklerle elde edilebilir.
- Bu işlem sırasında hız, 0,8±0,1 m/sn olmalıdır.
- Elektriksel temas süresi, 2-4 sn arasındadır.
- Fiş ve priz birbirinden en az 50 m ayrılmalıdır.
| Beyan Akımı (Amper) |
Çevrim Sayısı |
||||
|
Tercih Edilen Değerler |
Diğer Değerler |
Alternatif Akım |
Doğru Akım |
||
|
Seri 1 |
Seri 2 |
Aralik |
CosØ(±0,05) |
Yükte |
Yükte |
|
16 |
20 |
0-29 |
0,6 |
50 |
50 |
|
32 |
30 |
30-59 |
0,6 |
50 |
50 |
|
63 |
60 |
60-99 |
0,6 |
20 |
20 |
|
125 |
100 |
100-199 |
0,7 |
20 |
|
- Bir hareket, bir takılma veya çıkartılmadan oluşur.
- Bir çevrimde, takma ve çıkatma olarak 2 hareket vardır.
- Numuneler, beyan işletme geriliminin 1,1 katı ve beyan akımının 1,25 katı ile denenir.
- Yalnız alternatif akımla çalışmak üzere yapılan fiş ve prizler, güç faktörü (cosØ) çizelgede verilen değerlerde olan bir devrede alternatif akımla denenir.
- Yalnız doğru akımla çalışmak üzere yapılan fiş ve prizler endüktif olmayan yük ile denenir.
- Alternatif akımdaki beyan işletme gerilimi ile beyan akımı doğru akımdaki değerlerinden daha büyük değerde olan fiş-prizler, endüktif olmayan yük ile yüklenerek doğru akım ile ve güç faktçrü (cosØ) çizelgede verilen değerlerde olan bir devrede alternatif akımla denenir. İkinci deneyde, yeni bir fiş-priz takımı kullanılır.
- Yaklaşık 10 mm kalınlığında ve tek tabaka kağıt mendil ile sarılmış çam tahtasından bir levha , kızaran telin fiş-prize uygulandığı yerin altında ve ( 200 ± 5 ) mm uzaklıkta konumlandırılır.
-Deney sırasında kızaran tel ucunun sıcaklığı aşağıdaki gibidir ;
- Temas durumunda olsalar dahi akım taşıyan bölümlerin ve topraklama devresi bölümlerinin yerinde kalmaları için gerekli olmayan yalıtım malzemesinden bölümler için ; ( 650 ± 10 ° C )
- Akım taşıyan bölümlerin ve topraklama devresi bölümlerinin konumunda kalmaları için gerekli olan yalıtım malzemesinden bölümler için ; ( 850 ± 15 ° C )
Not : Deney salmastra ve sızdırmazlık bileşiklerine uygulanmaz.
- Uygulama süresi : ( 30 ± 1 ) saniye
Deneye başlamadan önce fiş-prizler , sıcaklığı 15 ° C ile 35 ° C arasında , bağıl nemi % 45 ile % 75 arasında tutulan bir atmosferde 24 saat bekletilir.
Kızaran telin ucu aşağıdaki bölümlere uygulanır :
- Kablo sıkıştırma salmastraları ve sızdırmazlık bileşenleri dışındaki her malzemenin dış bölümünün ortasına ,
- Herbir malzemenin kontakları taşıyan yalıtıcı bölümünün ortasına,
- Düz yüzeylere.
Kızaran telin ucu aşağıdaki bölümlere uygulanmaz :
- Çukurluklara , kırılarak açılması amaçlanan delik yerlerine ,
- Dar girintiler veya keskin kenarlara ,
- Mümkün ise fiş-prizin kenarlarından 9 mm uzak bölümlere,
- Kızaran telin ucu fiş-priz içine girişi mekanik olarak 7 mm ile sınırlandırılmalıdır.
DENEYİN KABULÜ İÇİN ;
- Görülebilir alev ve kalıcı kızarma bulunmamalıdır.
- Numunedeki veya etrafındaki alev ve kızarmalar kızaran telin kaldırılmasından itibaren ( 30 sn.) İçinde sönmeli ve etraftaki bölümler tamamen yanmamalıdır.
- Kağıt mendilde bir tutuşma görülmemelidir.
En büyük kesit alanının girebilirliğini denemek üzere bir ölçme bölümü bulunan mastarlar bağlantı uçlarındaki boşluklara , kendi ağırlıkları ile tasarımlandıkları derinliğe kadar girebilmelidir.
İletkenin nihayet ucunun görülemediği vida ucu ile sıkıştırmalı bağlantı uçlarında boşluğun derinliği her durumda 1,5 mm'den az olmamak şartı ile boşluk dibinden son vida dişine kadar en az vidanın yarı çapının yarısı kadar olmalıdır.
Bu kurala uygunluk gözle muayene edilir.
ÇİZELGE III - Bağlanabilecek İletkenlerin Boyutları |
||||
|
Fiş ve Priz Beyan Değerleri |
İç Bağlantılar1) |
Varsa Dış Topraklama Bağlantısı |
||
|
volt |
amper |
Seyyar Fiş ve Seyyar Prizler için Bükülgen Kablolar Cihaz Fişlerinde Som veya Örgülü Kablo2) |
Şebeke Prizlerinde Som veya Örgülü Kablo2) |
|
|
|
Seri I/II |
mm2 |
mm2 |
mm2 |
|
50'yi aşmayan |
16/20 |
4'den 10'a kadar |
4'den 10'a kadar |
|
|
50'yi aşan |
16 / 20 |
1'den 2,5'a kadar |
1'den 4'e kadar |
6 |
|
1) Varsa pilot iletken bağlantı uçları, anma işletme gerilimi 50 Voltu aşan fiş ve prizlerin 16 Amper'lik iç bağlantı uçları ile aynı kesit alanındaki iletkenlerin bağlanmasına uygun olmalıdır. |
||||
Bir alet yardımı olmaksızın çıkartılabilen kapaklar çıkartılır ve ana bölüme nem işlemi uygulanır.
İşlem süresince yaylı kapaklar açıktır.
Nemlemdirme işlemi, içindeki havanın bağıl nemi %91-95 arasında tutulan bir nem hücresi içinde yapılır.Numunenin yerleştirileceği bütün noktalarda hava sıcaklığı 20° - 30°C (±1°C) arasında uygun bir t değerinde tutulur.
Numunenin sıcaklığı, hücreye konulmadan önce t ile t+4°C arasında bir değere getirilir.
Numuneler hücrede;
- Olağan fiş-prizler için, 2 gün (48 saat)
- Bütün diğer fiş-prizler için, 7 gün (168 saat) tutulur.
Not: Numunelerin sıcaklığının belirli bir değere getirilmesi, nem hazırlanmasından önce en az 4 saat bu sıcaklıkta tutulması ile mümkündür. Hücrede istenilen şartların devam ettirilebilmesi için içindeki havanın sabit dolaşımı sağlanmalı ve genellikle hücre ısı yalıtımlı olmalıdır.
Bu deneyden hemen sonra yalıtım direnci ve elektrik sayanımı deneyi uygulanır.
Sökülemeyen fiş-prizler teslim edildiği gibi denenir.
Yaklaşık 2,25 m. Uzunluğundaki kablonun serbest ucu , duvara zeminden 75 cm. yükseğe tespit edilir.
Numune kablo yatay duruma gelinceye kadar kaldırılır ve buradan beton zemin üzerine düşürülür. Her birinde kablo tespit noktasında 45 derece döndürülüp işlem 8 defa tekrarlanır.
Deneyden sonra numunede bu standarttaki anlamda bir hasar görülmemeli özel olarak hiçbir bölümü gevşememeli veya ayrılmamalıdır.
ÇİZELGE X |
|||||||||
|
|
Tercih Edilen Beyan Akımı A |
Kablo Tipi |
Anma Kesit Alanı |
Kablonun Yaklaşık Dış Çapı 1) |
|||||
|
Fiş - Prizin Tipi |
|||||||||
|
Seri I |
Seri II |
HD22 |
mm2 |
2P |
3P |
2P+ |
3P+ |
3P+ N+ |
|
|
50 ve daha az |
16 |
20 |
H 07RN-F |
4 |
13,5 |
14,5 |
|
|
|
|
50 V' un üzerinde |
16 |
20 |
H 05RR-F |
1 |
|
|
8,1 |
8,8 |
10,0 |
|
1) Gösterilen her bir yaklaşık dış çap değeri kablonun dıştan dışa çapı için HD 22.4 S2' de gösterilen alt ve üst sınırların ortalama değeridir. |
|||||||||
|
2) Değerler inceleme aşamasındadır. |
|||||||||
Deney sırasında su basıncı suyun çanak dibinden 15 cm. yükseğe sıçramasına yeterli değerde ayarlanır.
Numunenin üst ve diğer dört kenarına da 5-10 cm. mesafeden püskürtme yapılır. Numuneye her yönden suyun gelmesi sağlanacak şekilde tasarlanmıştır.
Numune doğrudan su hüzmesinin (püskürtmenin) etkisinde kalmaktadır.
Bu deneyden hemen sonra numuneye dielektrik dayanım deneyine dayanmalı ve gerilimli bölümlere ulaşmaya yeterli miktarda suyun numune içine girmediği görülmelidir.
