CEE Fiş ve Prizlerde Kablo Kesiti: Hangi Akıma Hangi Kablo Bağlanır?

Akım değerine göre bağlanabilir kablo kesiti

Aşağıdaki tablo, Bemis CEE Norm ürünlerinin klemenslerine bağlanabilen en küçük ve en büyük iletken kesitini gösterir. Değerler her ürünün sayfasındaki ve datasheet’indeki Bağlanabilir Kablo Kesiti satırıyla aynıdır.

24 V çok düşük gerilim ürünlerinde (16 A ve 32 A) klemens aralığı 4 – 10 mm²’dir. Ürünleri akım değerine göre incelemek için akım değerine göre seçim rehberine bakabilirsiniz.

Fiş ile prizin klemens aralığı neden farklı?

Fiş, uzatma prizi ve makine fişi çoğunlukla çok telli esnek kabloyla kullanılır; kablo, gövdenin arkasındaki rakordan girer ve rakorun sıkabildiği dış çap sınırlıdır. Duvar ve makine prizleri ise sabit tesisata bağlanır; hat uzadıkça gerilim düşümünü sınırlamak için daha kalın kablo çekilebildiğinden klemensleri bir üst kesiti de kabul eder. Bu nedenle aynı akım değerinde prizin üst sınırı fişten büyüktür.

Kablo kesiti nasıl seçilir?

Klemens aralığı yalnızca kablonun ürüne bağlanıp bağlanamayacağını söyler; hangi kesitin kullanılacağını tesisat belirler. Seçimde dört etken birlikte değerlendirilir:

• Yük akımı ve koruma elemanı: Kablonun akım taşıma kapasitesi, devreyi koruyan sigorta ya da şalterin anma akımından düşük olmamalıdır.
• Hat uzunluğu: Uzun hatlarda gerilim düşümü kesiti belirleyen etken olur.
• Döşeme şekli ve ortam sıcaklığı: Boru içinde, demet hâlinde ya da sıcak ortamda döşenen kablo daha az akım taşır.
• Kablo tipi: Seyyar kullanımda esnek ve dış etkilere dayanıklı (ör. H07RN-F) kablo tercih edilir.

Normal koşullarda ve kısa hatlarda bakır iletkenli kablolar için yaygın uygulama 16 A’de 2,5 mm², 32 A’de 6 mm², 63 A’de 16 mm² ve 125 A’de 35–50 mm²’dir; bu kesitlerin hepsi yukarıdaki klemens aralıklarının içindedir. Kesin kesit, tesisat yönetmeliklerine (IEC 60364-5-52 / TS HD 60364-5-52) göre projeyi yapan yetkili elektrik mühendisi tarafından hesaplanmalıdır.

Gerilim düşümü hesabı

Bakır iletkenli bir hatta gerilim düşümü yaklaşık olarak trifaze sistemde ΔU = √3 × I × L × cos φ / (56 × S), monofaze sistemde ΔU = 2 × I × L × cos φ / (56 × S) formülüyle bulunur. Burada I akım (A), L hat uzunluğu (m), S iletken kesiti (mm²), 56 ise bakırın iletkenlik katsayısıdır.

Örnek: 400 V trifaze sistemde 32 A çeken bir yük 50 m uzaklıkta ve kablo 6 mm² ise ΔU ≈ 1,732 × 32 × 50 / (56 × 6) ≈ 8,2 V, yani yaklaşık %2 olur (cos φ = 1 kabulüyle). Aynı hat 100 m olsaydı düşüm iki katına çıkar ve 10 mm² kesite geçmek gerekebilirdi; 32 A duvar ve makine prizlerinin 10 mm²’ye kadar kablo kabul etmesinin nedeni budur.

Damar sayısı

Kablonun damar sayısı fiş ve prizin kutup sayısıyla aynı olmalıdır: 3P (2P+E) ürünlerde 3 damarlı, 4P (3P+E) ürünlerde 4 damarlı, 5P (3P+N+E) ürünlerde 5 damarlı kablo kullanılır. Kutup sayısının nasıl okunacağını kutup sayısı ve saat pozisyonu rehberinde anlattık.

Makaralarda kablo kesiti ve uzunluk

Kablo makarasında kesit büyüdükçe kablonun dış çapı da büyür ve gövdeye sarılabilen uzunluk azalır. Örneğin Bemis BM4 gövdeli makaralarda sarılabilen en uzun kablo şöyledir (H05VV-F kablo dış çapına göre):

Her makara modelinin kendi kablo kapasitesi tablosu ürün sayfasında yer alır. Sarılı kablo ısıyı dışarı atamadığı için, makara yüksek akımda kullanılacaksa kablonun tamamı açılmalıdır.

Elektrikli araç şarj kablolarında kesit

Şarj kablolarında güç iletkenlerinin yanında araç ile cihaz arasındaki haberleşmeyi taşıyan ince bir pilot iletken de bulunur. Bemis E-V Charge şarj kablolarında ve şarj setlerinde kullanılan kesitler şöyledir:

AC ve DC şarj arasındaki farklar için elektrikli araç şarj tipleri rehberine bakabilirsiniz.